savcılık kararı ile telefon dinlenilmesi

TELEKOMÜNİKASYON YOLUYLA İLETİŞİMİN DENETLENMESİ

Bilinen en eski haberleşme yöntemlerinden biri, yakın köyler arasında ateş yakarak dumanla haberleşme yöntemidir. Haberlerin iletilmesinde güvercinlerden ve atlardan da istifade edilmiştir. Yazının icadı ve kâğıdın bulunmasından sonra insanlar yazı yazarak bu yazılı metinleri posta kuryeleri vasıtasıyla birbirlerine ulaştırmak suretiyle haberleşmeye başlamışlardır. Modern haberleşmenin başlangıcını posta hizmetleri oluşturmaktadır.

19. Yüzyılda telgraf ve telefonun icat edilmesiyle uzaklara ses iletimi mümkün hale gelmiştir. Zamanla telefonla haberleşmede gelişmeler olmuş ve posta hizmetleri yanında telekomünikasyon hizmetleri ile haberleşme alanı genişlemiştir. Bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler ve bilgisayarın iletişimde kullanılması ile telekomünikasyon alanında yeni iletişim imkânları ortaya çıkmıştır.

Bugün elektronik ve bilgisayar teknolojisi sayesinde telekomünikasyon alanında yeni iletişim hizmetleri insanlığın hizmetine sunulmaktadır. Konuya bu şekilde giriş yaptıktan sonra birtakım kavramları tanımlamak gerekirse;

İletişimin dinlenmesi ve kayda alınması; telekomünikasyon yoluyla gerçekleştirilmekte olan konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması ile diğer her türlü iletişimin uygun teknik araçlarla dinlenmesi ve kayda alınmasına yönelik işlemleri,

iletişimin tespiti; iletişimin içeriğine müdahale etmeden, iletişim araçlarının diğer iletişim araçlarıyla kurduğu iletişime ilişkin arama, aranma, yer bilgisi ve kimlik bilgilerinin tespit edilmesine yönelik işlemleri,

sinyal bilgisi; bir şebekede haberleşmenin iletimi veya faturalama amacıyla işlenen her türlü veriyi,

sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi; iletişimin içeriğine müdahale niteliğinde olmayıp yetkili makamdan alınan karar kapsamında sinyal bilgilerinin iletişim sistemleri üzerinde bıraktığı izlerin tespit edilerek, bunlardan anlamlandırılan sonuçlar çıkarmak üzere gerçekleştirilen değerlendirme işlemlerini,

telekomünikasyon; işaret, sembol, ses ve görüntü ile elektrik sinyallerine dönüştürülebilen her türlü verinin; kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesi, gönderilmesi ve alınmasını,

veri taşıyıcısı; iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması, gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme tedbirlerinin uygulanması neticesinde elde edilecek ses ve görüntü bilgilerinin kaydedileceği araçları ifade eder.

Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir.

Cumhuriyet savcısı kararını derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır. Talepte bulunulurken hakkında tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya rapor eklenir.

Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir. Verilen kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü, kapsamı ve süresi belirtilir.

Tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu süre, bir ay daha uzatılabilir. Ancak, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi halinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere uzatılmasına karar verebilir.

Şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi için, mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Bu hususa ilişkin olarak verilen kararda, mobil telefon numarası ve tespit işleminin süresi belirtilir.

Tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir; bu süre, bir ay daha uzatılabilir. Şüpheli ve sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, soruşturma aşamasında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme kararına istinaden yapılır.

Kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu ve tedbirin süresi belirtilir. Cumhuriyet savcısı kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.

Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir. Alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir süresince gizli tutulur.

Dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak şu suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:

a)Türk Ceza Kanununda yer alan;

1.Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti ile organ veya doku ticareti,

2.Kasten öldürme,

3.İşkence,

4.Cinsel saldırı,

5.Çocukların cinsel istismarı,

6.Nitelikli hırsızlık ve yağma ile nitelikli dolandırıcılık,

7.Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,

8.Parada sahtecilik,

9.Suç işlemek amacıyla örgüt kurma,

10.Fuhuş,

11.İhaleye fesat karıştırma,

12.Tefecilik,

13.Rüşvet,

14.Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,

15.Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak,

16.Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar,

17.Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk suçları,

b)Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı suçları,

c)Bankalar Kanunu m.22‘de tanımlanan zimmet suçu,

d)Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar,

e)Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.68 ve m.74’de tanımlanan suçlar.

Yukarıda belirtilen esas ve usuller dışında hiç kimse, bir başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz. Şüpheli veya sanığa yüklenen suç dolayısıyla ceza avukatları olan  müdafiin bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki telekomünikasyon araçları hakkında, yukarıdaki hususlar uygulanamaz.

Verilecek karar gereğince Cumhuriyet savcısı veya görevlendireceği adlî kolluk görevlisi, telekomünikasyon hizmeti veren kurum ve kuruluşların yetkililerinden iletişimin tespiti, dinlenmesi veya kayda alınması işlemlerinin yapılmasını ve bu amaçla cihazların yerleştirilmesini yazılı olarak istediğinde, bu istem derhâl yerine getirilir; yerine getirilmemesi hâlinde zor kullanılabilir.

İşlemin başladığı ve bitirildiği tarih ve saat ile işlemi yapanın kimliği bir tutanakla saptanır. Verilen karar gereğince tutulan kayıtlar, Cumhuriyet Savcılığınca görevlendirilen kişiler tarafından çözülerek metin hâline getirilir. Yabancı dildeki kayıtlar, tercüman aracılığı ile Türkçe’ye çevrilir.

Verilen kararın uygulanması sırasında şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi ya da hâkim onayının alınamaması halinde, bunun uygulanmasına Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl son verilir. Bu durumda, yapılan tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar Cumhuriyet savcısının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilerek, durum bir tutanakla tespit edilir.

Tespit ve dinlemeye ilişkin kayıtların yok edilmesi halinde soruşturma evresinin bitiminden itibaren, en geç on beş gün içinde, Cumhuriyet Başsavcılığı, tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında ilgilisine yazılı olarak bilgi verir. Arama veya el koyma koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ancak, diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.

Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak, yukarıda sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.